Lepsze zdjęcia od zaraz.

2. Problem szumów na zdjęciach.

2008-04-22

Jest to problem spowodowany głównie podniesioną wartością ISO (co to jest, czytaj niżej). Objawia się różnokolorowymi punktami widocznymi zwłaszcza w ciemnych obszarach zdjęć robionych zazwyczaj przy małej ilości światła (w pomieszczeniach, wieczorem i w nocy) - wynik podwyższonego ISO.

Szum może powstawać także (w aparatach kompaktowych), gdy nagrzeje się matryca aparatu.

Jak zminimalizować (zmniejszyć) szum?

Sposób jest prosty. Wystarczy zrezygnować z programu automatycznego (A) i przejść na program półautomatyczny (P). Program ten pozwala na ustawienie większości parametrów ręcznie. Nam zależy na ustawieniu małej wartości ISO, inne parametry można ustawić na auto tak, by nadal aparat decydował jakie mają mieć wartości.

Większość aparatów kompaktowych pozwala na ustawienie ISO poniżej 100, a w lustrzankach minimalna wartość to najczęściej 100 lub 200.

Innym powodem zwiększenia szumu (w kompaktach) jest zwiększenie temperatury matrycy, która może nagrzać się, gdy przez dłuższy czas mamy włączony aparat, np. podczas wycieczki górskiej. Pozostawiamy wtedy aparat przez kilka godzin gotowy do pracy, by w każdej chwili szybko zrobić zdjęcie. Specyfikacja pracy aparatu kompaktowego polega m.in. na tym, że przez matrycę przepływa prąd cały czas od momentu włączenia aparatu do czasu wyłączenia, a to sprawia, że matryca szybko się nagrzewa.

Żeby temu zapobiec dobrze jest wyłączyć aparat, jak go nie używamy.

Problemu tego nie ma w lustrzankach cyfrowych, ponieważ tam prąd przepływa przez matrycę tylko w momencie robienia zdjęcia, a te są bardzo krótkie w stosunku do czasu gotowości aparatu.

Uwaga: ciągłe wyłączanie i włączanie aparatu kompaktowego może przyśpieszyć wyładowanie akumulatorków, ponieważ dużo energii pobiera silniczek, który wysuwa i chowa obiektyw (jeśli obiektyw jest wysuwany)

Innym przypadkiem nagrzewania matrycy może być wystawienie aparatu na promienie słoneczne (również podczas wycieczki – zawieszony aparat na szyi). Dlatego dobrze jest trzymać aparat w cieniu np. w torbie zawieszonej na ramieniu.

Konsekwencje zmniejszenia ISO.

• wydłużenie czasu otwarcia migawki lub otwarcie przysłony lub
• wydłużenie czasu otwarcia migawki i otwarcie przysłony,
• zmniejszenie szumu widocznego na zdjęciu,
• zwiększenie ilości szczegółów widocznych na zdjęciu.

Wyjaśnienie.

Zmniejszając ISO zmniejszamy czułość matrycy, a co za tym idzie ilość światła, które przyjmie matryca w tym samym czasie. Dlatego, by ilość światła została taka sama (konieczna do prawidłowego naświetlenia zdjęcia), konieczne będzie wydłużenie czasu otwarcia migawki lub większe otwarcie przysłony. W programie półautomatycznym tą czynność wykona za nas aparat, ale należy mieć świadomość, że te trzy parametry (ISO, czas otwarcia migawki i wielkość przysłony) są ściśle ze sobą powiązane i mają decydujący wpływ na uzyskany rezultat końcowy zdjęcia.

Co gorsze, zmiana każdego z tych parametrów ma swoje zalety i jednocześnie wady. Stąd konieczny jest kompromis, na który godzi się fotograf decydując o tym jak ustawić te parametry.

Ponieważ my ustawiliśmy nasz aparat na tryb półautomatyczny (P) i "wymusiliśmy" stałą i niską wartość ISO, aparat zmieni przynajmniej jeden z pozostałych parametrów i najczęściej będzie to wydłużenie czasu otwarcia migawki, czyli czasu robienia zdjęcia. Fotografując w ciemnych miejscach automatyka aparatu często otwiera maksymalnie przysłonę, by jak najbardziej skrócić czas otwarcia migawki. Stąd po zmianie ISO na niższe nie można już bardziej otworzyć przysłony (z powodu ograniczeń aparatu). Można tylko wydłużyć czas i właśnie to zrobi nasz aparat.

Uwaga: należy pamiętać, ze wydłużenie czasu powyżej pewnej "wartości krytycznej" spowoduje, że na zdjęciu zarejestrowane zostaną drgania aparatu spowodowane drganiami naszych rąk (jeżeli aparat trzymany jest w rękach). Będzie to widoczne jako rozmazany obraz. Łatwo temu zaradzić mocując aparat na statywie lub stawiając go na stoliku, murku itp.

Podsumowanie.

Szum to różnokolorowe punkty widoczne zwłaszcza w ciemnych obszarach zdjęć robionych przy podwyższonym ISO. Może być widoczny na zdjęciach przy niskim ISO, jeżeli matryca aparatu za mocno się nagrzeje.

ISO to czułość matrycy na światło.

Zmniejszając ISO wydłużymy czas otwarcia migawki, ale zyskamy bardziej przejrzyste zdjęcia pozbawione szumu i z większą ilością szczegółów.

Wydłużenie czasu otwarcia migawki powyżej "wartości krytycznej" spowoduje zarejestrowanie drgań naszych rąk co jest efektem niepożądanym. Możemy temu zapobiec mocując aparat na statywie lub ustawiając na murku itp. Więcej o wydłużonych czasach otwarcia migawki znajdziesz w dalszej części.

Jeżeli ten artykuł nie wyjaśnia istotnych dla Ciebie kwestii związanych z jego tematem, zapraszamy do dyskusji na forum fotograficznym, gdzie możesz dowiedzieć się znacznie więcej pytając nas i innych użytkowników.

Ostatnie 5 tematów z forum